გულის ტკივილი: არ გამოტოვოთ საფრთხე

გულის ტკივილი. ეს ფრაზა თავისთავად იწვევს შიშს, მაგრამ ბევრი მაინც ცდილობს მის იგნორირებას. “არაუშავს, ალბათ გადაღლილობაა,” “კუჭია,” “ნერვებია.” ეს ყველაზე ხშირი ფრაზებია, რომლებსაც პაციენტებისგან ვისმენ. და სწორედ ეს “ალბათ” გვაყენებს საფრთხის ქვეშ. საქმე ისაა, რომ გულის ტკივილი არ არის ის სიმპტომი, რომლისთვისაც შეიძლება თავის მოტყუება და შემდეგ მიზეზების ძებნა. ეს არის ორგანიზმის უშუალო სიგნალი, რომ რაღაც სერიოზული ხდება. მისი იგნორირება სიცოცხლის ფასად შეიძლება დაგიჯდეთ.

მოდით, პირდაპირ ვილაპარაკოთ, რადგან დრო არ არის კომპრომისებისთვის, როცა საქმე თქვენს გულს ეხება. თქვენ უნდა იცოდეთ, როდის არის დრო, რომ სასწრაფოდ მიმართოთ სპეციალისტს და როდის შეიძლება, რომ სხვა რამეზე იფიქროთ. მაგრამ არასდროს, ხაზს ვუსვამ, არასდროს არ დაუსვათ საკუთარ თავს დიაგნოზი და არ დაიწყოთ თვითმკურნალობა. განსაკუთრებით ჩვენს რეალობაში, როცა ბევრი ჯიუტად ელოდება, სანამ ტკივილი აუტანელი გახდება, ან ურჩევნია მეზობლის ნათესავის “დადასტურებული” რეცეპტებით იმკურნალოს. ეს დანაშაულია საკუთარი თავის წინაშე.

როდის არის გულის ტკივილი ნამდვილად “გულის”?

გულმკერდის არეში ტკივილი ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ გული გტკივათ. შეიძლება იყოს კუნთოვანი, ნევროლოგიური, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის პრობლემები. მაგრამ არის ნიშნები, რომლებიც ცალსახად მიუთითებენ კარდიოლოგიურ პრობლემაზე. თუ ეს ნიშნები გაქვთ, თქვენი ადგილი ექიმის კაბინეტშია, ან უკეთეს შემთხვევაში, სასწრაფო დახმარების მანქანაში.

როგორია გულის ტკივილი, რომელსაც ყურადღება უნდა მიაქციოთ?

• წვა, შეკუმშვა, სიმძიმე გულმკერდის არეში. არ არის წერტილოვანი ტკივილი, რომელიც თითით შეგიძლიათ მიუთითოთ. ეს არის შეგრძნება, თითქოს რაღაც მძიმე გადევს მკერდზე ან გიჭერთ. ხშირად აღწერენ, როგორც “ქამარი მჭიმავს” ან “სპილო მიზის მკერდზე”.
• ტკივილი გადაეცემა (ირი radiates): მარცხენა ხელში, მხარში, კისერში, ქვედა ყბაში, ზურგში (განსაკუთრებით ბეჭებს შორის), ან ეპიგასტრიუმში (კუჭის ზემოთ).
• ტკივილი, რომელიც პროვოცირებულია ფიზიკური დატვირთვით ან სტრესით და ქრება დასვენებისას. ეს სტენოკარდიის კლასიკური ნიშანია. ნუ დაუცდებით, სანამ გაივლის – ეს უკვე სიგნალია.
• თანმხლები სიმპტომები: ცივი ოფლი, გულისრევა, ღებინება, ქოშინი, თავბრუსხვევა, საერთო სისუსტე, სიკვდილის შიში.
• ტკივილი არ ქრება ნიტროგლიცერინის მიღების შემდეგ, ან ქრება, მაგრამ ისევ ბრუნდება.

არ უნდა შეგეშალოთ. გულმკერდის არეში ტკივილის უამრავი მიზეზი არსებობს. მაგრამ თუ ის ზემოთ ჩამოთვლილ მახასიათებლებს ემთხვევა, ან უბრალოდ გაწუხებთ და გაშინებთ, არ ითამაშოთ რულეტკა საკუთარ ჯანმრთელობასთან. კარდიოლოგი გულის ტკივილი სწორედ ის შემთხვევაა, როცა დაგვიანება დაუშვებელია. ხშირად პაციენტები მოდიან უკვე გართულებული მდგომარეობით, რადგან “რატომღაც მეგონა, რომ გამივლიდა”. ასეთი აზროვნება პირდაპირი გზაა საავადმყოფოს პალატისკენ, თუ უარესისკენ არა.

როცა ყოველი წუთი მნიშვნელოვანია: როდის უნდა გამოიძახოთ სასწრაფო?

ნუ იქნებით თავზეხელაღებული. თუ გრძნობთ ძლიერ, შეკუმშვისებრ ტკივილს გულმკერდის არეში, რომელიც გადაეცემა ხელს ან ყბას, თან ახლავს ქოშინი, ცივი ოფლი, გულისრევა და გრძელდება 15-20 წუთზე მეტ ხანს, დაუყოვნებლივ გამოიძახეთ სასწრაფო დახმარება! ნუ ეცდებით საკუთარი ტრანსპორტით ან ტაქსით წასვლას. სასწრაფო დახმარების ბრიგადას შეუძლია პირველი დახმარება ადგილზევე გაგიწიოთ და კლინიკამდე მიგიყვანოთ უსაფრთხოდ. გულის შეტევის დროს ყოველი წუთი მნიშვნელოვანია. დაგვიანებამ შეიძლება გამოიწვიოს გულის კუნთის შეუქცევადი დაზიანება.

რა მოხდება, თუ დავაგვიანებთ?

რატომ ვარ ასეთი პირდაპირი? იმიტომ, რომ ვხედავ შედეგებს. დაგვიანებული დიაგნოზი და მკურნალობა გულის შეტევის შემდეგ ხშირად ნიშნავს არა მხოლოდ ხანგრძლივ რეაბილიტაციას, არამედ გულის უკმარისობას, რითმის დარღვევებს, ინვალიდობას. ზოგჯერ კი – ფატალურ შედეგს. იმის ნაცვლად, რომ ადრეულ ეტაპზე მიმართოთ ექიმს და მოაგვაროთ პრობლემა, ბევრი ელოდება კრიზისს. შემდეგ კი გვიკვირს, რატომ არის ჩვენთან გულის დაავადებებით გამოწვეული სიკვდილიანობის მაჩვენებელი მაღალი.

კარდიოლოგი, ეკგ: თქვენი პირველი ნაბიჯები

გულის ტკივილის დროს თქვენი პირველი გაჩერება არის კარდიოლოგი. ნუ წახვალთ აფთიაქში “რამე დამამშვიდებლისთვის” ან მეზობლის რჩევით. მხოლოდ სპეციალისტს შეუძლია სწორი დიაგნოზის დასმა.

რას გააკეთებს კარდიოლოგი?

• გამოკითხავს და გასინჯავს. დეტალურად გკითხავთ ტკივილის ხასიათზე, მის პროვოცირებულ ფაქტორებზე, თანმხლებ სიმპტომებზე, თქვენს ცხოვრების წესზე, მემკვიდრეობითობაზე. მოგისმენთ გულს, გაგიზომავთ წნევას.
• ელექტროკარდიოგრამა (ეკგ). ეს არის პირველი და უმნიშვნელოვანესი კვლევა, რომელიც თითქმის მაშინვე კეთდება. ეკგ გვიჩვენებს გულის ელექტრულ აქტივობას და მასზე შეიძლება გამოჩნდეს ინფარქტის ნიშნები, იშემია (ჟანგბადის ნაკლებობა) ან რითმის დარღვევები. არ შეგეშინდეთ, თუ ეკგ ნორმაში იქნება. ეს ყოველთვის არ გამორიცხავს პრობლემას, რადგან ზოგჯერ ცვლილებები ჩნდება მხოლოდ შეტევის დროს ან ფიზიკური დატვირთვისას. სწორედ ამიტომ არის საჭირო კარდიოლოგის სრული კონსულტაცია.
• სისხლის ანალიზები. სისხლის ბიოქიმიური ანალიზი, განსაკუთრებით კი გულის ფერმენტების (ტროპონინი, კკ-მბ) განსაზღვრა, ინფარქტის დიაგნოსტიკის ერთ-ერთი მთავარი მეთოდია. ქოლესტერინის დონის შემოწმებაც აუცილებელია.
• სხვა კვლევები. საჭიროების შემთხვევაში, კარდიოლოგი დაგინიშნავთ ექოკარდიოსკოპიას (გულის ულტრაბგერითი გამოკვლევა), სტრეს-ტესტს (ეკგ დატვირთვით), ჰოლტერის მონიტორინგს (ეკგ 24 საათის განმავლობაში), ანგიოგრაფიას და სხვა.

ნუ ეძებთ საუკეთესო კლინიკას ან ყველაზე „პოპულარულ“ ექიმს სოციალურ ქსელებში, როცა გული გტკივათ. იპოვეთ უბრალოდ კომპეტენტური კარდიოლოგი. საქართველოში ბევრი კარგი სპეციალისტია. მთავარია, რომ დროულად მიხვიდეთ და მიენდოთ მის რეკომენდაციებს.

პრევენცია არ არის ცარიელი სიტყვა

ყველას გვსმენია ჯანსაღი ცხოვრების წესის შესახებ, მაგრამ რამდენი იცავს მას რეალურად? გულის დაავადებების განვითარებაში დიდ როლს თამაშობს ჩვენი ყოველდღიური ჩვევები: მოწევა, ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება, არაჯანსაღი კვება, ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა, სტრესი. ასევე, მნიშვნელოვანია ქრონიკული დაავადებების კონტროლი: მაღალი წნევა, დიაბეტი, მაღალი ქოლესტერინი. ეს არ არის უბრალო ციფრები ბარათზე. ეს არის რისკ-ფაქტორები, რომლებიც მნიშვნელოვნად ზრდის გულის შეტევის ალბათობას.

თუ თქვენ 40 წელს გადააბიჯეთ, ან გაქვთ რისკ-ფაქტორები, რეგულარული პროფილაქტიკური შემოწმება კარდიოლოგთან აუცილებელია. ეს არ არის ფუფუნება, ეს აუცილებლობაა. ჯობს თავიდან აიცილოთ პრობლემა, ვიდრე შემდეგ უკვე მისი მძიმე შედეგებით იბრძოლოთ. გულის დაავადებები ხშირად უსიმპტომოდ იწყება. თქვენ შეგიძლიათ არც კი იცოდეთ, რომ უკვე გაქვთ პრობლემა, სანამ კრიზისი არ დადგება.

არც ერთი ადამიანი არ არის დაზღვეული, მაგრამ თქვენ შეგიძლიათ მნიშვნელოვნად შეამციროთ რისკი. იყავით ყურადღებით თქვენი სხეულის მიმართ. ნუ უგულებელყოფთ ტკივილს და ნუ ჩათვლით მას წვრილმანად. გული არ პატიობს დაგვიანებას. თუ გაგიჩნდათ ეჭვი, რომ გული გტკივათ, სასწრაფოდ ჩაიწერეთ კარდიოლოგთან.